Print

Phòng thí nghiệm trọng điểm: liệu có phí tiền?

PTNTDPhòng thí nghiệm trọng điểm động cơ đốt trong được đầu tư 5 triệu USD, là nơi duy nhất ở Việt Nam có khả năng đo mức tiêu chuẩn khí thải Euro 2. Nhưng nó mới phục vụ đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ mà chưa lần nào thực hiện chức năng chính của mình. Nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm khác hiện cũng rơi vào tình cảnh tương tự, gây lãng phí rất lớn.

Đầu tư rồi đóng cửa chờ lạc hậu

Phòng thí nghiệm trọng điểm động cơ đốt trong thuộc Đại học Bách Khoa Hà Nội được đầu tư 5 triệu USD, tương đương khoảng 80 tỷ đồng. Toàn bộ phòng thí nghiệm ngự trong tòa nhà 3 tầng. Hơn 10 giờ sáng một ngày làm việc, trong phòng chỉ có 4-5 người, toàn bộ thiết bị, máy móc gần như không làm việc. Những ổ khóa cửa chính, chỉ mở khi có đối tác làm việc, đã bắt đầu han gỉ vì lâu rồi không được đụng đến. Một số máy móc cũng đã chuyển màu. Trong phòng máy chỉ có hai người và một chiếc máy tính duy nhất được bật, 9 chiếc còn lại vẫn phủ vải.

Theo tiến sĩ Phạm Minh Tuấn, Viện trưởng, Trưởng bộ môn động cơ đốt trong Đại học Bách Khoa, đây là phòng thí nghiệm trọng điểm duy nhất của Việt Nam có khả năng đo mức tiêu chuẩn khí thải Euro 2 (một trong các mức của bộ tiêu chuẩn khí thải châu Âu, được áp dụng với các loại xe cơ giới sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu mới).

"Từ khi thành lập, tháng 3/2004, đến nay, phòng mới chỉ phục vụ việc đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ, chưa một lần được thực hiện chức năng chính là đo khí thải Euro 2", tiến sỹ Tuấn cho biết.

Theo ông, hiện nay, không chỉ ở châu Âu mà cả các nước trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan, Singapore cũng áp dụng tiêu chuẩn khí thải Euro 2. Việt Nam cũng cam kết từ 1/7/2007 sẽ áp dụng tiêu chuẩn đó. Thế nhưng, cho đến nay, vẫn chưa có sự chuẩn bị nào để làm việc này và nhiều khả năng phải hoãn lại.

"Công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng có lúc lạc hậu. Khi hầu hết các nước áp dụng tiêu chuẩn Euro 2 thì phòng thí nghiệm này còn có giá trị. Nhưng nếu cứ trì hoãn không áp dụng thì chẳng mấy mà đống máy móc trong phòng sẽ thở thành lỗi thời vì có thể người ta sẽ dùng các tiêu chuẩn Euro 3, 4, 5. Các cơ quan có trách nhiệm đều biết vậy nhưng chẳng quan tâm", ông Tuấn bức xúc.

Phòng thí nghiệm trọng điểm động cơ đốt trong tại Đại học Bách Khoa mất 6 năm xây dựng dự án, chờ các cấp có thẩm quyền duyệt mới có thể đi vào hoạt động.

Lãng phí do cơ chế

Theo Bộ khoa học và Công nghệ, năm 2006, Việt Nam đầu tư gần 300 tỷ đồng để xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm. Đó là một phần trong kế hoạch đầu tư hàng hàng tỷ đồng cho 17 phòng thí nghiệm quốc gia giai đoạn 2000-2010. Những phòng này được đặt tại các đại học học, viện nghiên cứu lớn, tập trung vào các ngành được xác định là mũi nhọn như: Công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ lọc - hóa dầu, công nghệ mạng và đa phương tiện...

Đến nay, các phòng thí nghiệm trọng điểm vẫn chưa có quy chế hoạt động do còn những trở ngại về tư cách pháp nhân, biên chế cán bộ và thành viện hội đồng của nó. Sự chưa rõ ràng ấy phần nào ảnh hưởng đến sự phát triển, nghiên cứu của chúng, nhất là khả năng thu hút đội ngũ các nhà khoa học cũng như doanh nghiệp thực hiện các đề tài, dự án.

Chủ trương xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm để phát triển khoa học công nghệ Việt Nam là đúng đắn. Tuy nhiên, nếu phòng nào cũng bị mắc vào cơ chế như ở Đại học Bách Khoa thì không biết bao giờ chúng ta mới có các công trình nghiên cứu ngang tầm quốc tế, hay đơn giản chỉ là thực hiện được các xét nghiệm, thí nghiệm cần thiết. Gần đây, để phát hiện chất Clenbuterol và Salbutanol, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phải gửi mẫu sang tận Singapore xét nghiệm. Vậy chúng ta đầu tư những phòng thí nghiệm trọng điểm để làm gì?

(Theo Khoa Học & Đời Sống & VNexpress)